روند نوساني در بازار نفت!

غلامعلي رحيمي- مهرزاد زماني *
بهاي نفت خام در بازارهاي جهاني طي هفته گذشته (30 آگوست الي سه سپتامبر 2010) از يك روند نوساني برخوردار بود.

قيمت نفت خام WTI در بورس نايمكس (آتي‌هاي ماه اول)، در ابتدا در پي نگراني سرمايه‌گذاران از کندي بازسازي اقتصادي، اظهارات باراك اوباما مبني بر شكست تلاش‌ها در جهت رفع نگراني‌ها براي بهبود شرايط اقتصادي، تداوم نرخ بالاي بيكاري، افزايش سطح ذخاير نفت خام آمريکا به بالاترين حد خود در يک ماه گذشته، افزايش ارزش دلار در مقابل يورو و همچنين كاهش ارزش شاخص‌هاي بورس در بازارهاي جهاني، از حدود 7/74 دلار در هر بشكه در تاريخ 30 آگوست 2010 تا كمتر از 92/71 دلار در هر بشكه در تاريخ 31 آگوست كاهش يافت، ولي مجددا به دنبال انتشار آمار اميدوار‌کننده اشتغال، توليد و فروش مسکن در آمريکا و در نتيجه جلب اعتماد سرمايه‌گذاران، رشد 1/0 درصدي سفارشات کارخانه‌اي آمريكا در ماه ژوئيه 2010 كه نويدبخش رشد صنعتي در اين كشور است، افزايش شاخص اعتماد مصرف‌كننده در آمريكا، آتش سوزي در يک سکوي نفتي در خليج مکزيک، كاهش ارزش دلار در مقابل يورو و همچنين افزايش ارزش شاخص‌هاي بورس در بازارهاي جهاني، قيمت نفت خام WTI تا سطح 6/74 دلار در هر بشكه در تاريخ سه سپتامبر2010 افزايش يافت. معامله‌گران نفتي معمولا براي تشخيص ميزان حساسيت مصرف‌کنندگان، بازارهاي سهام را مورد توجه قرار مي‌دهند. در واقع شاخص بازار سهام نشانه‌اي از ميزان اعتماد مصرف‌کنندگان بوده و توجه سرمايه‌گذاران نفتي به اين مساله، سبب شده است تا بازار نفت خام و سهام هم‌جهت باشند.
همچنين طي هفته گذشته، افزايش قابل‌توجه سطح ذخيره‌سازي‌هاي نفت خام آمريکا معادل 4/3 ميليون بشکه در هفته منتهي به 27 آگوست 2010، از عوامل تضعيف‌كننده قيمت‌هاي نفت خام به شمار مي‌رود كه تا حدودي در كند شدن روند افزايشي قيمت نفت خام طي دوره 31 آگوست الي سه سپتامبر نقش داشته است.
بر اساس اعلام وزارت کار آمريکا، موارد اعلام بيکاري در اين کشور طي هفته گذشته اندکي کاهش يافته است؛ اما همچنان رقم بالايي دارد که نگران‌کننده مي‌باشد. از سوي ديگر، رييس‌جمهوري آمريكا اعلام نموده است كه برنامه‌هاي جديدي را براي ايجاد اشتغال در نظر دارد كه از جمله مي‌توان به كاهش ماليات بخش تجاري اشاره نمود. انجمن ملي مشاورين املاک آمريکا نيز اعلام نموده است كه در ماه ژوئيه 2010، تعداد افرادي که براي خريد مسکن اقدام کرده‌اند، 2/5 درصد افزايش يافته است. اين رقم، نسبت به مدت مشابه سال گذشته، 19 درصد کمتر بوده و فروش خانه همچنان در پايين‌ترين حد خود در دهه گذشته باقي مانده است.
در حال حاضر شرايط کونتانگو در بازارهاي جهاني نفت خام در حال گسترش مي‌باشد و با توجه به افزايش سطح ذخيره‌سازي‌هاي نفت خام، ادامه چنين روندي منطقي بوده و به نظر مي‌رسد ذخيره نمودن نفت خام از نظر اقتصادي، باصرفه‌تر باشد. شرايط کونتانگو به شرايطي اطلاق مي‌شود که نفت خام در قراردادهاي ماه‌هاي دورتر نسبت به قراردادهاي ماه‌هاي نزديك‌تر در سطوح بالاتري معامله شود. تحليل‌گران معتقدند تا پيش از بروز نشانه‌هاي قطعي از بازسازي اقتصادي، قيمت نفت خام در محدوده 80- 70 دلار در هر بشکه، نوسان خواهد نمود. بانک جي.پي مورگان نيز پيش‌بيني خود درباره ميانگين قيمت نفت خام در سه ماه سوم سال 2010 را از 77 دلار در هر بشکه به 75 دلار در هر بشکه کاهش داده است.
بر اساس آمار دبيرخانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك)، قيمت سبد نفتي اوپك طي دوره 30 آگوست الي دو سپتامبر2010، ابتدا ازحدود 05/73 دلار در هر بشكه تا كمتر از 39/72 دلار در هر بشكه در تاريخ 31 آگوست كاهش يافت، ولي مجددا تا سطح 89/72 دلار در هر بشكه در تاريخ دو سپتامبر افزايش يافت. ميانگين هفتگي بهاي سبد نفتي اوپک در هفته منتهي به دو سپتامبر 2010 با يك دلار و 83 سنت افزايش نسبت به هفته پيش از آن به هر بشکه 72 دلار و 70 سنت رسيده است. ميانگين هفتگي بهاي سبد نفتي اوپك در هفته منتهي به 27 آگوست 2010 معادل 70 دلار و 87 سنت بود. همچنين ميانگين ماهانه بهاي سبد نفتي اوپک طي ماه آگوست، با يك دلار و 65 سنت افزايش نسبت به ميانگين ماه ژوئيه 2010 به هر بشکه 74 دلار و 15 سنت رسيده است. ميانگين بهاي سبد نفتي اوپک در ماه ژوئيه 2010 معادل 72 دلار و 50 سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده 12 نوع نفت خام اعضاي اين سازمان شامل مخلوط الجزاير، گريسول آنگولا، اورينته اکوادور، سنگين ايران، سبک بصره، صادراتي کويت، اس ‌سيدر ليبي، سبک «بوني» نيجريه، مارين قطر، سبک عربي عربستان سعودي، موربان امارات و بي.سي.اف 17 ونزوئلا است.
ميانگين بهاي هر بشکه نفت خام صادراتي ايران با سه دلار و 33 سنت افزايش نسبت به هفته قبل (24 آگوست 2010)، در روز 30 آگوست 2010 به بشكه‌اي 72 دلار و 81 سنت رسيده است. بر اساس آمارهاي امور بين‌الملل شرکت ملي نفت ايران، ميانگين وزني بهاي هر بشکه نفت خام سبک ايران به مقصدهاي مختلف در روز دوشنبه (30 آگوست 2010) 73 دلار و 64 سنت بود و همين رقم براي نفت خام سنگين در سطح 72 دلار و 27 سنت قرار داشت. همچنين قيمت هر بشکه نفت خام سبک ايران به بازار آفريقاي جنوبي 74 دلار و 10 سنت و هر بشکه نفت خام سنگين ايران به اين بازار 73 دلار و 55 سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ايران در بازار آسيا 73 دلار و 73 سنت، شمال غربي اروپا 73 دلار و 97 سنت و در بازار مديترانه 72 دلار و 70 سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگين ايران نيز در بازار آسيا 71 دلار و 98 سنت، شمال غربي اروپا 73 دلار و 42 سنت و در بازار مديترانه 71 دلار و 45 سنت به فروش رسيده است. طي دوره 24 آگوست الي 30 آگوست 2010، بيشترين افزايش در قيمت نفت خام سبك و سنگين ايران در بازارهاي شمال غربي اروپا، مديترانه و آفريقاي جنوبي با 65/3 دلار افزايش در هر بشكه به‌وقوع پيوسته است. بر اين اساس، ميانگين وزني بهاي هر بشکه نفت خام سبک و سنگين ايران به مقصدهاي مختلف، به ترتيب به ميزان 36/3 و 31/3 دلار در هر بشكه طي دوره مذكور افزايش يافته است.
قيمت نفت خام برنت درياي شمال نيز در بازار بورس لندن(ICE) براي تحويل در ماه اكتبر 2010، ابتدا به ميزان يك دلار و 94 سنت كاهش يافته و از حدود 60/76 دلار در هر بشكه در تاريخ 30 آگوست 2010 به كمتر از 64/74 دلار در هر بشكه در تاريخ 31 آگوست رسيد، ولي مجددا به ميزان دو دلار و سه سنت افزايش يافته و تا سطح 67/76 دلار در هر بشكه در تاريخ سه سپتامبر رسيد.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژي آمريکا، ميزان ذخاير نفت خام اين کشور در هفته منتهي به 27 آگوست 2010 معادل 7/361 ميليون بشکه بوده است که در مقايسه با هفته قبل (20 آگوست 2010) به ميزان 4/3 ميليون بشكه افزايش يافته است و معادل 3/18 ميليون بشكه از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 28 آگوست 2009 بيشتر مي‌باشد.
ميزان توليد نفت خام آمريكا طي دوره 20 آگوست 2010 الي 27 آگوست 2010 به ميزان 91 هزار بشکه در روز افزايش يافته و در سطح 602/5 ميليون بشكه در روز قرار گرفته است و معادل 358 هزار بشكه در روز بيشتر از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 28 آگوست 2009 مي‌باشد. در همين زمان ميزان واردات نفت خام آمريكا از 881/9 ميليون بشكه در روز به 679/9 ميليون بشكه در روز (معادل 202 هزار بشكه در روز) كاهش يافته است كه به ميزان 103 هزار بشكه در روز بيشتر از ميزان مشابه سال قبل است.
پيش‌بيني قيمت
در هفته گذشته قيمت نفت خام WTI در ماه آگوست در كمترين ميزان خود نسبت به 10 ماه گذشته بسته شد؛ البته با اينكه قيمت در سطح نسبي پاييني قرار گرفت، ولي به صورت ماهانه بالاتر از ميانگين متحرك 20 قرار دارد كه اميد افزايش براي ماه‌هاي آتي وجود دارد، ولي از طرف ديگر تحت فشار كاهشي از طرف ميانگين 14 قرار دارد. در ماه گذشته قيمت نفت خام تحت فشار كاهشي از سوي شرايط اقتصادي و همچنين بنيادهاي بازار نفت خام بود. شرايط مذكور همچنان براي ماه سپتامبر نيز وجود دارد. در شرايط كنوني اعتماد به اقتصاد آمريكا شكننده است، گرچه در هفته گذشته شاخص اعتماد مصرف‌كننده افزايش نشان داد و آمار جويندگان كار نيز اندكي كاهش داشت. همچنين هنوز در اروپا، كشورهاي با اقتصاد ضعيف‌تر در معرض ريسك بالايي قرار دارند. از سوي ديگر، ذخيره‌سازي‌هاي نفت خام آمريكا بار ديگر افزايش يافت كه نشان از عدم‌رشد تقاضا است كه به معني عدم‌رشد اقتصادي است. فصل گرم سال به پايان خود نزديك مي‌شود؛ در حالي كه ذخيره‌سازي‌هاي نفت خام روند افزايشي را طي مي‌كند و اميد به كاهش سطح آن نمي‌رود. نوسان قيمت نفت در دامنه نوساني 70 تا 80 نشان مي‌دهد كه شرايط بنيادي اقتصاد و بازار نفت خام كه از وضعيت ادامه ركود خارج شده است نسبت به آينده همچنان با ترديد روبه‌رو است. در دو هفته گذشته 75 دلار به صورت سطح مقاومتي قيمت نفت خام WTI درآمده است. قيمت بسته شده در هفته قبل كمتر از 75 دلار بود كه در هفته جاري نيز مانع افزايش از سطح مذكور خواهد شد و فشار كاهشي بر قيمت وارد خواهد آورد. در هفته جاري محتمل است كه قيمت نفت در دامنه 73 تا 77 دلار حركت كند.

*كارشناسان ارشد اقتصاد انرژي
منبع: سايت موسسه مطالعات بين‌المللي انرژي (www.iies.org)