يونان؛ تاوان اتحاديه مصنوعي
محمود صدري
آمريكايي‌ها مثلي دارند كه مي‌گويد«دلار پول ما آمريكايي‌ها و مساله ديگر كشورهاست».

اين مثل اشاره‌اي دارد به ضريب نفوذ دلار در اقتصادهاي جهان و الزام اين اقتصادها به مواجه شدن با تحولات دلار. حالا معكوس چنين وضعي در يونان پيش آمده است و يوناني‌ها به زبان بي‌زباني مي‌گويند:«بحران مالي ما مساله اروپايي‌ها است.» اروپايي‌ها و حتي آمريكايي‌ها سال‌ها است كه اين ادعاي يوناني‌ها را به رسميت شناخته‌اند و در پي آن هستند كه بحران يونان- اين حلقه ضعيف اتحاديه اروپا- را حل كنند. در مثل آمريكايي، نفوذ دلار، آن را به مساله جهاني تبديل كرده و در نمونه يوناني، ضعف مفرط اقتصاد يونان و احتمال تاثير منفي آن بر اتحاديه اروپا، به مساله ابعاد اروپايي و حتي جهاني داده است.
حال پرسش اين است كه بحران مالي يونان از كجا آمده و چرا اروپايي‌ها را هراسان كرده است؟ از ‌آغاز دهه 1980 ميلادي تاكنون سوسياليست‌هايي كه همين روزها بر يونان حكومت مي‌كنند، هفت مرتبه در انتخابات پيروز شده‌اند و بيش از دو سوم اين دوران 21 ساله را در قدرت بوده‌اند. در دوران حكومت اين حزب علاوه بر افزايش برنامه‌هاي حمايتي و افزايش بودجه دولتي، اتحاديه‌هاي كارگري نيز تقويت شدند و فشار بر دولت براي افزايش دستمزدها و‌ كاهش ساعات كار افزايش يافت. همچنين دولت، هزينه‌هاي رفاه اجتماعي را افزايش داد و در روزگاري كه كوچك‌سازي دولت، روش متداول جهاني شده بود، دولت يونان بزرگ‌تر و هزينه‌هاي آن بيشتر شد. نتيجه اين سياست‌ها اكنون اين شده كه دولت يونان بيش از 700 ميليارد دلار؛ يعني 144 درصد توليد ناخالص داخلي بدهي دارد،‌ نرخ بيكاري به 12 درصد رسيده و با وجود سياست‌هاي رياضتي و كاهش كسري بودجه، هنوز بودجه يونان نامتوازن است و 4/9 درصد كسري دارد. ارقام بيكاري و كسري بودجه از معيارهايي كه اتحاديه اروپا براي اعضاي خود قرار داده بيشتر است و هر تلاشي كه دولت براي اصلاح اين وضع آغاز مي‌كند، موجب اعتصاب، اعتراض و آشوب خياباني مي‌شود.دولت سال گذشته به اتحاديه اروپا تعهد سپرد كه شاخص‌هاي اقتصادي خود را با معيارهاي اين اتحاديه سازگار كند و در عوض 110 ميليارد يورو (147 ميليارد دلار) وام براي بازسازي اقتصاد خود دريافت كند. معناي سازگار شدن با معيارهاي اتحاديه اين است كه دولت يونان با سياست‌هاي حمايتي وداع كند و با آزاد كردن قيمت‌ها، از بار هزينه‌هاي خود بكاهد. وزيران دارايي حوزه يورو پريروز دوباره گرد آمدند تا در ادامه توافق‌هاي قبلي، به رهبران يونان گوشزد كنند كه پرداخت وام تعهدشده قبلي و 17 ميليارد دلاري كه قرار است به صورت اضطراري در اختيار يونان قرار گيرد، موكول به اجراي سياست‌هاي اصلاحي تازه است. حالا دولت يونان در ميان دو تيغه قيچي گرفتار آمده است: اگر به سياست‌هاي حمايتي ادامه دهد، زوال اقتصادي شتاب مي‌گيرد و كمك‌هاي اتحاديه اروپا قطع مي‌شود و اگر بخواهد سياست آزادسازي پيشه كند، با اعتراض‌هاي اجتماعي مواجه مي‌شود.
همين وضع است كه مساله يونان را به مساله اروپايي تبديل كرده است. اروپايي‌ها از سه دهه پيش كه روياي تبديل جامعه اقتصادي اروپا به اتحاديه‌اي فراگير و مشابه ايالات‌متحده آمريكا را در دستور كار قرار دادند، ناگزير به تاليف منافع ناسازگار شدند. يك سوي اين برنامه تاليف، منافع كشورهاي پرقدرتي مانند آلمان و فرانسه قرار دارد و سوي ديگرش كشورهايي مانند يونان و جوامع اروپاي شرقي. رساندن كشورهاي گروه دوم به معيارهاي كشورهاي گروه اول، كاري دشوار است كه يكي از مظاهر و تاوان‌هاي آن همين وضعي است كه اكنون در يونان جريان دارد و نشانه‌هاي آن در اسپانيا، ايرلند و ايتاليا هم آشكار شده است. اين تاوان تشكيل اتحاديه‌اي است كه سال‌ها پيش ميلتون فريدمن، اقتصاددان نامدار آمريكايي، آن را رفتاري مصنوعي و پرهزينه ناميد.
 http://www.donya-e-eqtesad.com